İktisadi determinizm nedir?

0 oy
130 gösterim
5 Ocak Ekonomi-Ticaret kategorisinde NedirKimdir (699,500 puan) sordu
5 Ocak NedirKimdir düzenledi

SORU SORMAK, CEVAP YAZMAK veya YORUM YAPMAK için GİRİŞ YAPINIZ veya üye değilseniz, ÜCRETSİZ ÜYE OLUNUZ.

İktisadi determinizm nedir?

En yaygın biçimde, toplumsal fenomenlerin köklerinin üretim ilişkilerinde yattığını iddia eden Marksist savla birlikte anılan felsefi ve kuramsal bir bakış açısı. 

Karl  Marx'a göre, üretim ilişkileri, onun üstünde hukuksal ve siyasal bir üstyapının yükseldiği temeli oluşturur ve bunlar, kendine denk düşen toplumsal bilinç biçimleri üreterek sınıflar arasındaki toplumsal ilişkilerin yapısını belirler.

Demek ki, Marx'in ifade ettiği gibi, "genelde toplumsal, siyasal ve entelektüel yaşam sürecini maddi yaşamın üretim tarzı koşullandırmaktadır". 

İktisadi determinizmin doğası ve derecesiyle ilgili yoğun tartışmaların kaynağı işte bu ve buna benzer önermeler olmuştur.

Bir uçta, tüm toplumsal, siyasal ve kültürel yaşamın üretim ilişkilerine bakarak "okunabileceği" ve bireyin toplumsal bilincini onun iktisadi yapı içindeki konumuyla belirlendiği görüşü yer alır. 

Böyle bir görüş özgür irade ve bireysel özerklik nosyonlarıyla temelden çeliştiğinden yoğun eleştirilere de maruz kalmıştır. 

Öte yandan, üretim ilişkilerinin basitçe üstyapının gelişmesini kısıtlayıcı bir faktör olduğu, üstyapı ile tekil bilincin esnek biçimde çakıştığı genel parametrelerden daha belirleyici bir rol oynamadığı iddia edilmektedir. 

Bu noktalar Friedrich Engels tarafından Marx'ın ölümünden sonra geliştirilmiş, iktisadi ilişkilerin kendiliğinden belirleyici bir etki yaptığı reddedilmekle birlikte, "kesin bir etki"ye sahip olduğu görüşü benimsenmiştir. 

Engels'in ifade tarzı Marksizm içinde yoğun tartışmaların odağını oluşturduğu gibi, Marksist olmayanların yönelttikleri eleştirilerin de kaynağını oluşturmuştur. 

Ve bu eleştirilerin merkezinde, özerk bireylerin toplumsal değişimi gerçekleştirme potansiyeli ile fikirlerin gücünü öne çıkarma arzusu yer almaktadır.

Economic determinism.

İlgili sorular

0 oy
10 gösterim
13 Kasım 2016 Sosyal Bilimler kategorisinde NedirKimdir (699,500 puan) sordu
0 oy
16 gösterim
0 oy
109 gösterim
0 oy
51 gösterim
0 oy
15 gösterim
+1 oy
63 gösterim
+1 oy
63 gösterim
0 oy
121 gösterim
0 oy
89 gösterim
0 oy
63 gösterim

...